Phí ngoài giờ khi thuê văn phòng là khoản phụ phí bên thuê trả cho ban quản lý tòa nhà khi sử dụng văn phòng ngoài khung giờ làm việc tiêu chuẩn. Với doanh nghiệp thường xuyên tăng ca, họp muộn hoặc vận hành 24/7, khoản này tác động trực tiếp đến tổng chi phí thuê nhưng lại dễ bị bỏ sót khi so sánh báo giá ban đầu. Bài viết giải thích phí ngoài giờ là gì, ba cách tính phổ biến, các trường hợp phát sinh phí và những yếu tố quyết định mức phí, cùng cách đưa điều khoản vào hợp đồng và mẹo đàm phán để doanh nghiệp kiểm soát chi phí ngay từ đầu.

Phí ngoài giờ khi thuê văn phòng là gì?
Phí ngoài giờ khi thuê văn phòng là khoản phụ phí bên thuê trả cho ban quản lý tòa nhà khi sử dụng văn phòng ngoài khung giờ làm việc tiêu chuẩn ghi trong hợp đồng. Trong tiếng Anh, khoản này gọi là Overtime Fee (OT Fee), áp dụng cho việc sử dụng không gian, hệ thống điều hòa, chiếu sáng hay thang máy vượt ngoài giờ hành chính quy định.
Khung giờ tiêu chuẩn được xem là thời gian sử dụng “miễn phí”, thường rơi vào 8:00–18:00 từ thứ Hai đến thứ Sáu và sáng thứ Bảy. Mọi hoạt động ngoài khung này, gồm buổi tối, ban đêm, cuối tuần và ngày lễ, đều được tính là ngoài giờ. Con số trên chỉ là mức phổ biến trên thị trường, mỗi tòa nhà tự quy định khung giờ riêng trong nội quy hoặc hợp đồng thuê.
Tòa nhà thu khoản phí này để bù đắp chi phí vận hành tăng thêm ngoài giờ hành chính, bao gồm điện, điều hòa, thang máy, an ninh và nhân sự trực ca. Đây là một chi phí hợp lý và minh bạch, không phải khoản phí ẩn được thu tùy tiện.
Mức phí ngoài giờ không giống nhau giữa các tòa nhà. Phí phụ thuộc vào hạng tòa nhà và loại hệ thống điều hòa, trong đó tòa dùng điều hòa trung tâm thường tính phí chặt hơn, còn tòa dùng hệ thống VRV/VRF độc lập theo khu vực linh hoạt hơn.
Doanh nghiệp cần nắm rõ khoản phí này vì nó thường không nằm trong giá thuê cơ bản nên dễ bị bỏ sót khi so sánh báo giá. Với đơn vị có tần suất làm ngoài giờ cao như tăng ca thường xuyên hay vận hành 24/7, phí ngoài giờ ảnh hưởng đáng kể đến tổng chi phí vận hành dài hạn.
3 cách tính phí ngoài giờ khi thuê văn phòng
Phí ngoài giờ không có quy chuẩn chung, thị trường hiện áp dụng phổ biến ba cách tính: theo phòng riêng, theo diện tích thuê, và theo thiết bị (FCU). Cách áp dụng cụ thể tùy quy định từng tòa nhà, doanh nghiệp cần đọc kỹ hợp đồng thuê và phụ lục dịch vụ để biết tòa dùng cách nào.

Tính theo phòng riêng (gói cố định/giờ)
Tòa nhà áp một mức phí cố định cho mỗi văn phòng theo giờ, không phụ thuộc diện tích. Cách này thường thấy ở tòa hạng B, C hoặc văn phòng vừa và nhỏ có hệ thống vận hành đơn giản.
Chi phí ngoài giờ = Mức phí quy định/giờ × Số giờ sử dụng
Ví dụ, tòa quy định 300.000 VNĐ/giờ/văn phòng, doanh nghiệp dùng 4 giờ thì tổng phí là 300.000 × 4 = 1.200.000 VNĐ (con số minh họa, mức thực tế theo thỏa thuận hợp đồng).
Ưu điểm của cách này là dễ kiểm soát chi phí và thống kê đơn giản. Hạn chế là doanh nghiệp phải trả phí cho toàn văn phòng dù chỉ dùng một phần không gian, nên nó phù hợp nhất với nhu cầu OT khung giờ ngắn khoảng 1–2 giờ mỗi ngày.
Tính theo diện tích thuê (VNĐ/m²/giờ)
Đây là cách tính phổ biến nhất tại các tòa hạng A và B dùng điều hòa trung tâm hoặc hệ thống BMS. Phí tính theo diện tích thuê nhân với đơn giá và số giờ sử dụng.
Chi phí ngoài giờ = Diện tích thuê (m²) × Đơn giá (VNĐ/m²/giờ) × Số giờ sử dụng
Ví dụ, với đơn giá 3.300 VNĐ/m²/giờ, diện tích 300 m² và làm thêm 2 giờ, chi phí là 3.300 × 300 × 2 = 1.980.000 VNĐ (đơn giá minh họa).
Doanh nghiệp cần lưu ý đơn giá thường tăng theo diện tích, một số tòa chia bậc giá cho ngưỡng dưới và trên 300 m². Nhiều tòa cũng quy định thời lượng tính tối thiểu mỗi lần đăng ký, thường là 2 giờ. Cách tính này minh bạch và dễ đối soát, nhưng chi phí sẽ cao nếu diện tích lớn hoặc làm ngoài giờ thường xuyên.
Tính theo thiết bị sử dụng – FCU (Fan Coil Unit)
Tòa nhà tính phí theo số thiết bị điều hòa (FCU – Fan Coil Unit, tức họng hay dàn lạnh) được bật ngoài giờ. Cách này thường thấy ở cao ốc hạng A, B chuẩn kỹ thuật cao, nơi hệ thống điều hòa chia theo khu vực hoặc tầng.
Chi phí ngoài giờ = Đơn giá/FCU/giờ × Số FCU × Số giờ sử dụng
Ví dụ, văn phòng ~150 m² dùng 3 FCU thêm 2 giờ mỗi ngày trong một tháng, đơn giá 400.000 VNĐ/FCU/giờ, thì phí một tháng là 400.000 × 3 × 2 × 30 = 72.000.000 VNĐ (con số minh họa).
Cách tính này tối ưu cho doanh nghiệp chỉ dùng một phần không gian ngoài giờ, chẳng hạn chỉ bật điều hòa khu phòng họp thay vì cả sàn. Điều kiện áp dụng là tòa phải có hệ thống điều hòa và thông gió bật tắt riêng theo khu vực, thường với sàn lớn từ khoảng 250 m² trở lên.
Khi nào doanh nghiệp phải trả phí ngoài giờ?
Doanh nghiệp phải trả phí ngoài giờ khi hoạt động tại văn phòng vượt khung giờ tiêu chuẩn ghi trong hợp đồng hoặc nội quy tòa nhà. Có năm nhóm tình huống phổ biến làm phát sinh khoản phí này:
- Làm việc sau giờ hành chính
- Làm việc cuối tuần hoặc ngày lễ
- Tổ chức họp, sự kiện, đào tạo ngoài giờ
- Vận hành theo mô hình 24/7
- Dùng điều hòa hoặc hệ thống kỹ thuật ngoài khung giờ chuẩn
Yếu tố quyết định thường không phải “ai ở lại” mà là “hệ thống nào của tòa được vận hành ngoài giờ”.

Làm việc sau giờ hành chính (tối, ca 2-3)
Đây là tình huống gặp nhiều nhất. Khi doanh nghiệp tăng ca sau khung giờ tiêu chuẩn, thường sau 18:00 từ thứ Hai đến thứ Sáu, tòa nhà tính phí để bù chi phí vận hành tăng thêm như điện chiếu sáng, điều hòa, an ninh và nhân sự hỗ trợ. Phí phát sinh dù chỉ một nhóm nhỏ hay toàn công ty ở lại, miễn là hệ thống chung của tòa được kích hoạt.
Cuối tuần hoặc ngày lễ
Doanh nghiệp trả phí khi làm việc vào thời gian nằm ngoài khung miễn phí của tòa, gồm chiều thứ Bảy (thường sau 12:00), Chủ nhật và ngày lễ, Tết. Toàn bộ thời gian ra vào và hoạt động tại tòa nhà trong các ngày nghỉ lễ theo quy định nhà nước đều tính là ngoài giờ. Mức phí cuối tuần và ngày lễ thường cao hơn ngày thường và khác nhau theo chính sách từng tòa.
Tổ chức họp, sự kiện, đào tạo ngoài giờ
Các buổi đào tạo nội bộ, họp chiến lược hoặc sự kiện công ty tổ chức vào buổi tối, cuối tuần vẫn được xem là sử dụng văn phòng ngoài giờ và có thể bị tính phí. Dù không phải công việc thường nhật, phí vẫn áp dụng nếu hoạt động cần vận hành điều hòa, chiếu sáng khu vực hoặc thang máy ngoài khung chuẩn.
Doanh nghiệp vận hành 24/7 (call center, IT, logistics)
Doanh nghiệp hoạt động liên tục 24/7 phát sinh phí ngoài giờ đều đặn. Nhóm này gồm trung tâm chăm sóc khách hàng, đơn vị công nghệ và IT phục vụ đa múi giờ, logistics và các công ty quốc tế. Với đặc thù đó, cách xử lý thực tế là thỏa thuận mức phí cố định hàng tháng hoặc đăng ký lịch sử dụng dài hạn thay vì tính lẻ theo giờ.
Dùng điều hòa/hệ thống kỹ thuật ngoài khung giờ chuẩn
Đây là điều kiện cốt lõi khiến phí phát sinh, vì phí thường gắn với việc vận hành hệ thống kỹ thuật của tòa chứ không chỉ với sự hiện diện của nhân viên. Chỉ vài người ở lại nhưng bật điều hòa trung tâm, hệ thống chiếu sáng chung hoặc thang máy vẫn làm phát sinh phí. Tại tòa dùng điều hòa trung tâm (chiller/FCU, không tách công tơ riêng), phí ngoài giờ gần như tự động phát sinh ngay khi hệ thống được kích hoạt.
Quy trình đăng ký sử dụng ngoài giờ
Đăng ký sử dụng ngoài giờ thường gồm một chuỗi bước cố định: kiểm tra quy định, gửi đăng ký trước với ban quản lý, nhận xác nhận và báo phí, sử dụng đúng phạm vi, rồi đối soát thanh toán. Đăng ký trước theo quy định thường có mức phí thấp hơn so với phát sinh đột xuất, nên nắm rõ quy trình giúp doanh nghiệp vừa tiết kiệm chi phí vừa chủ động sắp xếp lịch làm việc.
- Kiểm tra quy định ngoài giờ của tòa nhà. Xác định khung giờ tiêu chuẩn, cách tính phí (phòng riêng, diện tích hay FCU), thời lượng tính tối thiểu mỗi lần và thời hạn phải đăng ký trước. Thông tin này nằm trong hợp đồng thuê và phụ lục dịch vụ (SLA).
- Gửi yêu cầu đăng ký trước với ban quản lý. Đăng ký nêu rõ ngày giờ sử dụng, khu vực hoặc tầng, và hệ thống cần vận hành như điều hòa, thang máy, chiếu sáng. Nhiều tòa yêu cầu đăng ký trước một mốc thời gian nhất định do tòa nhà quy định.
- Nhận xác nhận và mức phí từ ban quản lý. Ban quản lý xác nhận yêu cầu và báo mức phí dự kiến theo cách tính đã thỏa thuận, để doanh nghiệp duyệt trước khi sử dụng.
- Sử dụng đúng phạm vi đã đăng ký. Vận hành trong đúng khung giờ, khu vực và thiết bị đã đăng ký để tránh phát sinh phí ngoài dự kiến.
- Đối soát và thanh toán. Phí ngoài giờ thường được tổng hợp theo kỳ và cộng vào hóa đơn phí dịch vụ hoặc phí quản lý hàng tháng; doanh nghiệp đối chiếu số giờ thực tế với bản đăng ký trước khi thanh toán.
Đăng ký sớm và đúng quy trình vừa giảm rủi ro phát sinh phí cao đột xuất, vừa giúp doanh nghiệp dự trù ngân sách vận hành chính xác.
7 yếu tố ảnh hưởng đến phí ngoài giờ
Mức phí ngoài giờ chênh lệch giữa các doanh nghiệp và tòa nhà do bảy yếu tố chính: hạng tòa nhà, loại hệ thống điều hòa, diện tích thuê, mức độ sử dụng ngoài giờ, cách tính của tòa, chính sách hỗ trợ sẵn có, và ngành nghề hay nhu cầu hoạt động. Hiểu rõ các yếu tố này giúp doanh nghiệp dự trù chi phí sát thực tế và xác định điểm có thể thương lượng.

Hạng tòa nhà (A/B/C)
Hạng tòa nhà là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất. Tòa hạng A có chi phí vận hành hệ thống cao hơn, gồm điều hòa trung tâm, an ninh và kỹ thuật trực, nên phí ngoài giờ thường cao hơn hạng B và C. Ngược lại, tòa hạng C vận hành đơn giản, một số nơi cho phép giải pháp linh hoạt hơn về ngoài giờ.
Loại hệ thống điều hòa (trung tâm hay VRV riêng)
Loại điều hòa quyết định phí có “tự động” phát sinh hay không. Tòa dùng điều hòa trung tâm (chiller/FCU) tính phí ngay khi hệ thống chạy ngoài giờ, vì không tách được theo khu vực nhỏ. Trong khi đó, tòa dùng hệ thống VRV/VRF hoặc điều hòa cục bộ chia theo zone cho phép chỉ vận hành khu vực cần dùng, nhờ đó chi phí ngoài giờ thấp và linh hoạt hơn.
Diện tích thuê
Với tòa tính phí theo m², diện tích thuê tỷ lệ thuận với phí ngoài giờ, diện tích càng lớn thì chi phí mỗi giờ càng cao. Một số tòa còn chia bậc đơn giá theo diện tích, nên doanh nghiệp thuê sàn lớn cần tính kỹ khoản này khi dự trù ngân sách.
Mức độ sử dụng ngoài giờ
Tần suất và thời lượng sử dụng ngoài giờ tác động trực tiếp đến tổng phí. Doanh nghiệp tăng ca vài giờ mỗi tuần chịu chi phí khác hẳn đơn vị vận hành ngoài giờ hằng ngày. Khi mức sử dụng cao và đều đặn, tính lẻ theo giờ thường đắt hơn so với thỏa thuận gói cố định.
Cách tính của tòa nhà
Cùng một nhu cầu ngoài giờ nhưng cách tính khác nhau (theo phòng riêng, theo diện tích hay theo FCU) cho ra tổng phí khác nhau. Doanh nghiệp chỉ dùng một phần không gian sẽ có lợi ở tòa tính theo FCU, trong khi tòa tính theo diện tích tính trên toàn sàn thuê. Vì vậy cần đối chiếu cách tính với đặc thù sử dụng thực tế trước khi ký.
Chính sách hỗ trợ có sẵn
Chính sách sẵn có của tòa quyết định mức phí thực tế doanh nghiệp phải trả. Một số tòa miễn phí nếu chỉ dùng điện đèn và ổ cắm không bật điều hòa, cho lắp công tơ điện riêng, hoặc có sẵn gói ngoài giờ trọn tháng. Doanh nghiệp nên hỏi rõ các chính sách này ngay từ khâu khảo sát tòa nhà.
Ngành nghề & nhu cầu hoạt động
Đặc thù ngành nghề định hình nhu cầu ngoài giờ và qua đó ảnh hưởng đến phí. Các ngành như call center, IT và công nghệ đa múi giờ, logistics hay tài chính mùa quyết toán thường cần khung giờ mở rộng hoặc vận hành 24/7. Doanh nghiệp có nhu cầu ngoài giờ cao nên ưu tiên chọn tòa và cách tính phù hợp ngay từ đầu để tối ưu chi phí dài hạn.
Đưa điều khoản phí ngoài giờ vào hợp đồng thuê như thế nào?
Để tránh tranh chấp và chi phí phát sinh ngoài dự kiến, doanh nghiệp cần quy định rõ phí ngoài giờ ngay trong hợp đồng thuê hoặc phụ lục dịch vụ (SLA) thay vì thỏa thuận miệng. Các nội dung cốt lõi phải làm rõ gồm khung giờ miễn phí, cách tính, đơn giá, quy trình đăng ký và điều kiện điều chỉnh.
- Khung giờ làm việc tiêu chuẩn (miễn phí). Ghi cụ thể khung giờ không tính phí theo ngày trong tuần và thứ Bảy, để xác định rõ mốc bắt đầu tính ngoài giờ.
- Cách tính và đơn giá ngoài giờ. Nêu rõ tòa áp dụng cách nào (phòng riêng, diện tích hay FCU) và đơn giá tương ứng, tránh để mức phí thả nổi theo thông báo từng thời điểm.
- Phí ngày thường, cuối tuần và ngày lễ. Tách rõ mức phí cho từng loại thời gian, vì phí cuối tuần và lễ, Tết thường cao hơn ngày thường.
- Thời lượng tính tối thiểu và cách làm tròn. Quy định số giờ tối thiểu mỗi lần đăng ký, chẳng hạn tối thiểu 2 giờ, cùng cách làm tròn thời gian lẻ để tránh phát sinh phí ngoài dự kiến.
- Quy trình và thời hạn đăng ký. Ghi rõ hình thức đăng ký, thời hạn báo trước và bên tiếp nhận, để hai bên thống nhất trách nhiệm.
- Cơ chế điều chỉnh đơn giá. Quy định điều kiện và biên độ tăng đơn giá ngoài giờ trong thời hạn thuê, tránh bị tăng phí đột ngột.
- Hình thức đối soát và xuất hóa đơn. Thống nhất cách ghi nhận số giờ thực tế, kỳ đối soát và việc xuất hóa đơn VAT cho khoản phí này.
Điều khoản phí ngoài giờ càng chi tiết trong hợp đồng, doanh nghiệp càng chủ động kiểm soát ngân sách và giảm rủi ro tranh chấp về sau.
Mẹo đàm phán và tối ưu chi phí ngoài giờ
Doanh nghiệp có thể giảm đáng kể chi phí ngoài giờ bằng cách chọn đúng cách tính, đàm phán điều khoản từ đầu và tối ưu cách vận hành thực tế.
- Đàm phán tách phí điều hòa khỏi điện chiếu sáng. Thương lượng chỉ trả phí ngoài giờ khi bật điều hòa trung tâm, còn ở lại dùng đèn và ổ cắm được miễn phí, cách này giúp nhóm tăng ca nhẹ không phát sinh phí.
- Chọn cách tính phù hợp với đặc thù sử dụng. Doanh nghiệp chỉ dùng một phần không gian ngoài giờ nên ưu tiên tòa tính theo FCU hoặc phòng riêng thay vì theo toàn bộ diện tích sàn.
- Đàm phán gói ngoài giờ trọn tháng. Doanh nghiệp có nhân sự làm ngoài giờ đông và đều đặn nên thỏa thuận mức phí cố định hàng tháng, thường rẻ hơn tính lẻ theo giờ.
- Cân nhắc lắp điều hòa cục bộ cho bộ phận đặc thù. Với các phòng ban thường xuyên làm khuya như IT, vận hành, kinh doanh, có thể đàm phán lắp máy lạnh riêng chạy độc lập và trả tiền điện theo công tơ riêng.
- Đăng ký sớm và đúng quy trình. Đăng ký trước theo quy định thường có mức phí thấp hơn phát sinh đột xuất, đồng thời giúp dự trù ngân sách chính xác.
- Thương lượng khóa đơn giá trong thời hạn thuê. Chốt đơn giá ngoài giờ và biên độ điều chỉnh ngay trong hợp đồng để tránh bị tăng phí giữa kỳ thuê.
- Khảo sát chính sách ngoài giờ trước khi chọn tòa. So sánh khung giờ miễn phí, cách tính và mức hỗ trợ giữa các tòa ngay từ khâu khảo sát, thay vì phát hiện chi phí sau khi đã ký.
Mức phí tối ưu phụ thuộc vào ngành nghề và tần suất ngoài giờ của từng doanh nghiệp, nên khảo sát và đàm phán từ đầu là cách kiểm soát chi phí hiệu quả nhất. RSQUARE hỗ trợ doanh nghiệp khảo sát và so sánh chính sách ngoài giờ giữa các tòa nhà, tư vấn miễn phí cho bên thuê văn phòng tại TP.HCM và Hà Nội.
Câu hỏi thường gặp về phí ngoài giờ khi thuê văn phòng
Dưới đây là những thắc mắc phổ biến nhất của doanh nghiệp về phí ngoài giờ khi thuê văn phòng.
Văn phòng lắp đồng hồ điện riêng có phải đóng phí ngoài giờ không?
Thường thì không phải đóng phí ngoài giờ theo cách thông thường, nhưng vẫn có thể chịu một khoản phí dịch vụ nhỏ. Khi văn phòng lắp công tơ điện riêng, thường ở tòa hạng C hoặc văn phòng có điều hòa cục bộ, doanh nghiệp trả tiền điện thực tế theo đồng hồ thay cho phí ngoài giờ. Tuy vậy, tòa vẫn có thể thu phí dịch vụ để duy trì an ninh, vệ sinh và thang máy hoạt động ngoài giờ.
Có thể giảm thiểu phí ngoài giờ bằng cách nào?
Có, bằng cách chọn đúng cách tính, đàm phán điều khoản từ đầu và tối ưu cách vận hành. Một số hướng thực tế gồm thương lượng chỉ trả phí khi bật điều hòa, đăng ký gói trọn tháng nếu làm ngoài giờ thường xuyên, hoặc lắp điều hòa cục bộ cho bộ phận làm khuya. Các cách này được trình bày chi tiết trong phần mẹo đàm phán và tối ưu chi phí ngoài giờ ở trên.
Doanh nghiệp có thể chọn dùng ngoài giờ một phần văn phòng không?
Có, nếu hệ thống kỹ thuật của tòa cho phép tách theo khu vực. Tại tòa dùng điều hòa VRV/VRF hoặc tính theo FCU, doanh nghiệp chỉ vận hành và trả phí cho khu vực cần dùng, chẳng hạn chỉ bật điều hòa phòng họp. Ngược lại, tòa dùng điều hòa trung tâm không tách zone thường tính phí trên toàn sàn dù chỉ dùng một phần.
Phí ngoài giờ có xuất hóa đơn VAT không?
Có, phí ngoài giờ thường được xuất hóa đơn VAT như một khoản phí dịch vụ. Khoản này là dịch vụ do ban quản lý cung cấp nên được đưa vào hóa đơn cùng phí thuê hoặc phí dịch vụ và chịu thuế GTGT theo quy định. Doanh nghiệp nên yêu cầu ghi rõ khoản phí ngoài giờ trên hóa đơn để phục vụ hạch toán.
Không đăng ký trước có bị phạt phí ngoài giờ cao hơn không?
Có thể, nhiều tòa áp mức phí cao hơn hoặc phụ phí cho trường hợp phát sinh đột xuất. Đăng ký trước theo quy định giúp ban quản lý bố trí kỹ thuật và an ninh nên thường có đơn giá thấp hơn. Một số tòa từ chối phục vụ nếu không đăng ký trước, hoặc chỉ vận hành hệ thống khi có xác nhận.
Có thể thương lượng miễn phí ngoài giờ trong hợp đồng không?
Có, nhưng tùy vị thế đàm phán và chính sách tòa nhà. Doanh nghiệp thuê diện tích lớn hoặc ký hợp đồng dài hạn có thể thương lượng một số giờ ngoài giờ miễn phí mỗi tháng, hoặc miễn phí phần điện chiếu sáng và chỉ tính phí khi bật điều hòa. Tòa dùng điều hòa trung tâm thường ít linh hoạt hơn tòa có hệ thống tách zone, nên khảo sát và chủ động thương lượng ngay từ đầu là cách hiệu quả nhất để kiểm soát khoản chi phí này.
Phí ngoài giờ là khoản chi phí biến động, phụ thuộc trực tiếp vào tần suất vận hành ngoài khung giờ hành chính và chính sách riêng của từng tòa nhà. Doanh nghiệp cần làm rõ đơn giá, thời gian tính phí và điều khoản trong hợp đồng thuê trước khi ký kết, tránh phát sinh chi phí thuê văn phòng ngoài dự toán trong quá trình vận hành.
Với đội ngũ am hiểu thị trường văn phòng tại cả hai đầu cầu kinh tế, RSQUARE cung cấp dịch vụ cho thuê văn phòng Hà Nội và cho thuê văn phòng Hồ Chí Minh, hỗ trợ doanh nghiệp rà soát chi tiết các điều khoản phí vận hành – bao gồm phí ngoài giờ – trước khi đưa ra quyết định thuê. Liên hệ RSQUARE để được tư vấn phương án thuê văn phòng phù hợp với ngân sách và mô hình vận hành của doanh nghiệp.