Ánh sáng tự nhiên trong văn phòng liên quan đến sự thoải mái thị giác, nhịp sinh học và cách nhân viên sử dụng không gian làm việc. Tuy nhiên, văn phòng có nhiều cửa kính chưa chắc đã đạt hiệu quả nếu ánh nắng trực tiếp gây chói màn hình hoặc làm nhiệt độ khu vực gần mặt dựng tăng cao.
Khi tìm thuê văn phòng, doanh nghiệp cần đánh giá đồng thời diện tích cửa sổ, hướng nắng, độ sâu mặt bằng, hệ kính và phương án che nắng. Những yếu tố này quyết định lượng ánh sáng thực tế tại từng vị trí làm việc, thay vì chỉ dựa vào hình ảnh mặt bằng sáng và thoáng trong tài liệu giới thiệu.
Ánh sáng tự nhiên trong văn phòng là gì?
Ánh sáng tự nhiên trong văn phòng là nguồn sáng đi vào không gian qua cửa sổ, mặt dựng kính, giếng trời hoặc các khoảng mở của công trình. Cường độ và phạm vi chiếu sáng thay đổi theo thời điểm trong ngày, hướng tòa nhà, điều kiện thời tiết và vật cản bên ngoài.
Khái niệm này khác với ánh nắng trực tiếp. Một văn phòng nhận đủ ánh sáng ban ngày vẫn cần kiểm soát tia nắng chiếu thẳng vào bàn làm việc, màn hình hoặc bề mặt phản chiếu.
Vì vậy, chất lượng ánh sáng không được đánh giá chỉ bằng số lượng cửa sổ. Doanh nghiệp cần xem xét ánh sáng phân bố đến đâu, khu vực nào thường xuyên bị chói và hệ thống chiếu sáng nhân tạo có bù sáng phù hợp hay không.
Ánh sáng tự nhiên ảnh hưởng đến sức khỏe nhân viên như thế nào?
Thời gian làm việc kéo dài trong không gian kín khiến điều kiện chiếu sáng trở thành một phần của môi trường làm việc hằng ngày. Ảnh hưởng của ánh sáng tự nhiên thường liên quan đến nhịp sinh học, chất lượng giấc ngủ và sự thoải mái của mắt.
Liên quan đến nhịp sinh học và giấc ngủ
Ánh sáng là một trong những tín hiệu để cơ thể điều chỉnh chu kỳ thức – ngủ. Nhân viên tiếp xúc với ánh sáng ban ngày trong giờ làm việc thường nhận được tín hiệu thời gian rõ ràng hơn so với người làm việc trong không gian ít cửa sổ.
Một nghiên cứu thí điểm năm 2014 trên 49 nhân viên văn phòng ghi nhận nhóm làm việc tại nơi có cửa sổ ngủ trung bình nhiều hơn 46 phút mỗi đêm trong tuần làm việc. Nhóm này cũng có mức tiếp xúc ánh sáng trong giờ làm việc cao hơn. Tuy nhiên, quy mô mẫu của nghiên cứu còn nhỏ nên kết quả nên được xem là một mối liên hệ, không phải mức cải thiện áp dụng cho mọi văn phòng.
Giảm chênh lệch độ sáng trong không gian
Mỏi mắt không chỉ xuất hiện khi văn phòng thiếu sáng. Màn hình đặt đối diện cửa sổ, ánh nắng phản chiếu trên mặt bàn hoặc sự chênh lệch lớn giữa khu vực gần và xa cửa kính cũng khiến mắt phải điều tiết liên tục.
Bố trí đúng hướng bàn làm việc, sử dụng rèm điều chỉnh và kết hợp đèn theo từng khu vực sẽ hạn chế những tình huống này. Ánh sáng ban ngày vì thế cần được kiểm soát, thay vì đưa vào không gian với cường độ càng cao càng tốt.
Duy trì sự kết nối với môi trường bên ngoài
Cửa sổ cho phép nhân viên nhận biết thời tiết và sự thay đổi ánh sáng theo thời gian trong ngày. Tầm nhìn ra ngoài cũng làm giảm cảm giác tách biệt thường gặp tại các mặt bằng sâu hoặc khu vực làm việc kín.
Giá trị này phụ thuộc vào vị trí thực tế của bàn làm việc. Nếu toàn bộ khu vực sát cửa kính được dùng cho phòng riêng, kho hoặc phòng họp ít sử dụng, phần lớn nhân viên vẫn không tiếp cận được ánh sáng tự nhiên dù văn phòng có mặt dựng kính lớn.
Ánh sáng tự nhiên có ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc không?
Ánh sáng tự nhiên không trực tiếp quyết định năng suất của nhân viên. Hiệu suất làm việc còn chịu tác động từ tiếng ồn, nhiệt độ, chất lượng không khí, khối lượng công việc, thiết bị và cách tổ chức không gian.
Tuy nhiên, điều kiện chiếu sáng phù hợp làm giảm các yếu tố gây gián đoạn như chói màn hình, khó quan sát tài liệu hoặc cảm giác mệt mỏi do chênh lệch độ sáng. Nhân viên không phải thường xuyên đổi chỗ, kéo rèm hoặc điều chỉnh màn hình trong quá trình làm việc.
Doanh nghiệp nên tránh quy đổi ánh sáng tự nhiên thành một tỷ lệ tăng năng suất cố định. Cách đánh giá thực tế hơn là khảo sát mức độ thoải mái của nhân viên, số khu vực bị chói và khả năng duy trì độ sáng ổn định trong từng khung giờ.
Nhiều ánh sáng tự nhiên có luôn tốt cho văn phòng không?
Lượng ánh sáng lớn chỉ mang lại hiệu quả khi mặt bằng kiểm soát được độ chói và nhiệt lượng đi qua hệ kính. Đây là vấn đề cần lưu ý tại các thành phố có khí hậu nóng như TP.HCM.
Ánh nắng trực tiếp gây chói màn hình
Ánh nắng chiếu thẳng vào màn hình làm giảm khả năng quan sát và buộc nhân viên thay đổi tư thế hoặc tăng độ sáng thiết bị. Tình trạng này thường xuất hiện ở bàn làm việc quay lưng hoặc đối diện trực tiếp với cửa kính.
Rèm cuốn, rèm lá, phim kính và cách xoay hướng bàn làm việc là những phương án xử lý phổ biến. Doanh nghiệp cần kiểm tra khả năng vận hành của hệ rèm trong buổi khảo sát thay vì chỉ quan sát thiết kế mặt dựng.
Khu vực gần cửa kính dễ nóng hơn
Bề mặt kính cho phép ánh sáng đi vào nhưng cũng liên quan đến lượng nhiệt truyền vào không gian. Những vị trí sát mặt dựng hướng nắng có thể nóng hơn khu vực bên trong, đặc biệt vào buổi sáng hoặc buổi chiều tùy hướng tòa nhà.
Hệ kính, lớp phủ bề mặt, rèm che nắng và công suất điều hòa ảnh hưởng trực tiếp đến mức chênh lệch nhiệt độ. Các hướng dẫn thiết kế công trình cũng khuyến nghị đánh giá đồng thời khả năng truyền sáng và kiểm soát nhiệt của hệ kính, nhất là với công trình sử dụng điều hòa thường xuyên.
Độ sáng không đồng đều trên mặt bằng sâu
Khu vực sát cửa sổ thường nhận nhiều ánh sáng hơn, trong khi phần giữa hoặc phía trong mặt bằng vẫn cần đèn nhân tạo. Nếu bố trí thiếu cân nhắc, văn phòng sẽ xuất hiện ranh giới sáng – tối rõ rệt.
Vách kính trong suốt hoặc bán trong suốt cho phép ánh sáng đi sâu hơn so với tường đặc. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn cần bố trí đèn trần và đèn làm việc theo nhu cầu sử dụng tại từng khu vực.
7 cách khai thác ánh sáng tự nhiên trong văn phòng
Không phải doanh nghiệp nào cũng cần thay đổi toàn bộ thiết kế để sử dụng ánh sáng ban ngày hiệu quả hơn. Phần lớn điều chỉnh bắt đầu từ mặt bằng, vị trí nội thất và hệ thống che nắng.
1. Khảo sát văn phòng vào nhiều thời điểm
Một mặt bằng sáng vào buổi sáng chưa phản ánh điều kiện vào giữa trưa hoặc cuối ngày. Hướng nắng và bóng đổ từ các công trình lân cận làm lượng ánh sáng thay đổi theo giờ.
Nếu điều kiện cho phép, doanh nghiệp nên khảo sát ít nhất tại hai thời điểm khác nhau. Các vị trí dự kiến đặt bàn làm việc, phòng họp và khu vực tiếp khách cần được kiểm tra riêng.
2. Ưu tiên khu vực làm việc thường xuyên gần nguồn sáng
Bàn làm việc cố định nên được bố trí tại khu vực nhận ánh sáng ổn định nhưng không bị nắng chiếu trực tiếp. Kho, phòng kỹ thuật và các chức năng ít sử dụng thường xuyên có thể đặt sâu hơn trong mặt bằng.
Phòng họp không nhất thiết chiếm toàn bộ khu vực sát cửa kính nếu tần suất sử dụng thấp. Cách phân bổ này dành phần mặt dựng cho nhiều nhân viên hơn trong ngày làm việc.
3. Bố trí màn hình vuông góc với cửa sổ
Màn hình đặt đối diện cửa sổ dễ xuất hiện phản chiếu. Nếu quay lưng hoàn toàn về phía cửa kính, người sử dụng có thể gặp độ tương phản lớn giữa màn hình và vùng sáng phía sau.
Bố trí màn hình vuông góc với cửa sổ thường hạn chế cả hai tình huống. Khoảng cách cụ thể vẫn cần điều chỉnh theo hướng nắng, kích thước cửa kính và hệ rèm của từng mặt bằng.
4. Sử dụng vách kính cho các phòng bên trong
Phòng họp, phòng quản lý hoặc khu vực chức năng nằm gần mặt dựng có thể cản ánh sáng đi vào phần còn lại của văn phòng. Vách kính duy trì ranh giới không gian nhưng vẫn cho phép ánh sáng truyền qua.
Doanh nghiệp có thể dùng kính mờ, decal hoặc rèm bên trong đối với khu vực cần riêng tư. Mức độ che phủ cần được xác định theo chức năng của từng phòng.
5. Kiểm soát ánh nắng bằng rèm phù hợp
Rèm cố định ở trạng thái đóng sẽ làm mất phần lớn lợi thế của cửa kính. Ngược lại, mặt dựng không có giải pháp che nắng khiến nhân viên tự xử lý bằng giấy, tấm chắn hoặc thay đổi vị trí ngồi.
Rèm cuốn hai lớp, rèm lá điều chỉnh góc hoặc hệ che nắng ngoài công trình cho phép kiểm soát ánh sáng theo thời điểm. Thiết bị che nắng cũng cần được tính đến trong kế hoạch bảo trì và vệ sinh.
6. Kết hợp ánh sáng tự nhiên với đèn nhân tạo
Ánh sáng ban ngày thay đổi liên tục nên không thể thay thế hoàn toàn hệ thống đèn. Văn phòng cần đèn nền cho toàn bộ mặt bằng và nguồn sáng riêng tại những vị trí thực hiện công việc đòi hỏi độ chính xác cao.
Nhiệt độ màu và cường độ đèn nên được lựa chọn theo chức năng không gian. Hệ thống cảm biến ánh sáng hoặc đèn điều chỉnh theo khu vực sẽ giảm tình trạng bật đồng loạt khi một phần văn phòng đã đủ sáng.
7. Sử dụng màu sắc và vật liệu có độ phản xạ phù hợp
Tường, trần và bề mặt nội thất màu sáng phân bổ ánh sáng vào sâu hơn trong không gian. Vật liệu quá bóng lại dễ tạo phản xạ trên màn hình hoặc gây chói tại một số góc nhìn.
Doanh nghiệp nên xem xét mẫu vật liệu dưới điều kiện ánh sáng thực tế trước khi thi công. Màu sắc thể hiện trên bản vẽ hoặc hình phối cảnh có thể khác đáng kể so với khi đặt cạnh mặt dựng kính.
Tiêu chí đánh giá ánh sáng tự nhiên khi thuê văn phòng
Ánh sáng cần được kiểm tra cùng với hiện trạng bàn giao, hệ thống điều hòa và phương án bố trí mặt bằng. Một văn phòng có mặt dựng kính lớn vẫn có thể phát sinh chi phí xử lý nếu hướng nắng hoặc độ sâu sàn không phù hợp.
Trong quá trình khảo sát, doanh nghiệp nên xác nhận:
- Hướng của các mặt kính và thời điểm nhận nắng trực tiếp.
- Khoảng cách từ cửa sổ đến khu vực sâu nhất của mặt bằng.
- Loại kính, mức độ truyền sáng và giải pháp kiểm soát nhiệt.
- Hiện trạng rèm, phim cách nhiệt hoặc hệ lam che nắng.
- Vị trí cột, tường đặc và phòng chức năng cản đường truyền ánh sáng.
- Khả năng chia phòng bằng vách kính theo quy định thi công của tòa nhà.
- Công suất điều hòa tại khu vực sát mặt dựng.
- Mức độ che khuất bởi tòa nhà hoặc công trình lân cận.
- Hệ thống đèn hiện hữu và phạm vi doanh nghiệp phải đầu tư bổ sung.
Những thông tin này nên được đưa vào phương án test-fit trước khi doanh nghiệp quyết định thuê. Bản bố trí sơ bộ sẽ thể hiện rõ số lượng vị trí làm việc tiếp cận ánh sáng, khu vực cần đèn bổ sung và các vị trí có nguy cơ bị chói hoặc hấp thụ nhiều nhiệt.
Cân bằng ánh sáng, nhiệt độ và công năng khi chọn văn phòng
Văn phòng phù hợp không nhất thiết là mặt bằng có diện tích kính lớn nhất. Yếu tố quan trọng hơn là ánh sáng được phân bố đến các khu vực sử dụng thường xuyên, trong khi độ chói và nhiệt lượng vẫn nằm trong phạm vi xử lý của hệ rèm, kính và điều hòa.
RSQUARE Vietnam khảo sát nguồn cung, so sánh mặt bằng và xây dựng phương án bố trí sơ bộ theo nhu cầu vận hành của từng doanh nghiệp. Để nhận danh sách văn phòng theo diện tích, khu vực, giá thuê và điều kiện ánh sáng, doanh nghiệp có thể liên hệ RSQUARE Vietnam để cập nhật mặt bằng trống và sắp xếp lịch khảo sát.
